القاضي ابن البراج

مقدمه 41

شرح جمل العلم والعمل

آفرينش جهان خلقت و نبوت و معاد . ب - تهذيب نفوس و تعديل اخلاق و اصلاح افراد و جامعه اسلامى . ج - قصص انبيا و امم گذشته كه به منظور هدايت اخلاقى و اعتقادى و روشن شدن افراد و عبرت از گذشتگان و اتخاذ سند نسبت بمبانى اعتقادى يادشده . د - احكام و دستورات اسلامى درمورد حقوق فردى و اجتماعى و روابط بين افراد در زندگى و پس‌از مردن است . قسمت اخير يكى از مدارك حقوق اسلامى و مبانى قوانين و مقررات شرعي يا علم فقه است كه طىآيات احكام ، وظايف كلى و اجمالي مكلفين را بيان ساخته و بضميمه تفسير و تشريح بيانات صادره از مشكوة نبوى و ولوى اولين دليل احكام شرعي است . مراد بسنت عمل و گفتار و تقرير معصوم است زيرا چنان كه اشاره شد قرآن مشتمل بر كليات مطالب شرعي است و خصوصيات مقررات شرعي بتوسط سنت بيان شده مثلا أصل تشريع نماز و روزه درآيات شريفه قرآن آمده ولى كيفيت هريك و شرايط و موانع و نيز أوقات و اسباب آن طي اخبار تشريح گرديده . اما اجماع : اين أصل نزد شيعه و أهل سنت دو گونه تشريح شده : عامه ( سنيان ) باستناد روايتى كه از پيغمبر ( ص ) بدين مضمون ( لا يجتمع امتى على خلاف ) نقل ميكنند مطلق اجماع و هم‌آهنگى فقها را در مسأله‌اى دليل قاطع بر آن حكم ميدانند . ولى خاصه ( شيعيان ) اجماع را بنفسه حجت ندانسته « 62 » ولى چنانچه از مجموع اقوال علماء اطمينان بدخول گفته

--> ( 62 ) - زيرا قول يكان‌يكان فقها كه بدليل شرعي مستند نباشد حجت نيست و اجماع جز مجموع همين گفته‌ها و آراء فردى چيزى نيست بنابراين مانند يكان‌يكان آراء دليل شرعي نخواهد بود .